ايران تاكنون دو اثر را در فهرست ميراث مستند يونسكو به ثبت رسانده است: «شاهنامه بايسنقري» و «وقف‌نامه ربع رشيدي». متن زير معرفي شاهنامه بايسنقري است.
شاهنامه بايسنقري در ميان شمار بسيار شاهنامه‌هاي مصور و آراسته موجود در كتابخانه‌ها و موزه‌هاي جهان يكي از نامورترين و شناخته‌ترين آن‌هاست. چند ويژگي اين كتاب را از نسخه‌هاي مشهوري چون “شاهنامه دِموت” و “شاهنامه شاه طهماسبي”، كه قبل و بعد از آن پديد آمدند، برتري مي‌بخشد.
نخستين و برترين امتياز اين نسخه آن است كه برخلاف دو نسخه ياد شده قرباني آزمندي به دست آورندگان آنها نشده است تا شيرازه آن را از هم بگسلند و برگ‌هاي آن را در گوشه و كنار جهان بپراكنند. بنابراين، اگر از چين‌افتادگي در متن آن درگذريم، “شاهنامه بايسنقري” نسخه‌اي كامل و دست‌نخورده در ميان شاهنامه‌هاي مشهور و رده اول به‌شمار مي‌‌آيد. ديگر آن كه اين نسخه، از ديدگاه نفيس بودن و زيبايي و آراستگي، درنوع خود كم‌مانند است.
نگارگري، تذهيب، تجليد و ديگر آرايه‌هاي كتاب با استادي تمام انجام گرفته و اگر از ضعف در خط نسخه، آن هم به سبب همزماني كتابت آن با آغاز تكامل قلم نستعليق، درگذريم اين شاهنامه همه امتيازات لازم يك نسخه خطي را در خود دارد. سومين امتياز، وجود مقدمه‌اي است كه براي نخستين بار بر اين شاهنامه افزوده‌اند. ظاهراً به دستور بايسنقر ميرزا، كه بايد او را هنردوست‌ترين شاهزاده تيموري به‌شمار آورد، دست‌نويس‌هاي متعددي از شاهنامه گردآوري شد و مقدمه‌اي مفصل، با تلفيق مقدمه‌هاي پيشين، به اين شاهنامه و نسخه‌هاي ديگر همزمان آن نوشته شد.
هر چند اين مقدمه از نظر درستي مطالب تاريخي و متن خود شاهنامه از ديدگاه داشتن خطاهاي نوشتاري و افزودن اشعار الحاقي داراي نقاط ضعف بسيار است، اما از آنجا كه تدوين آن موجب رواج بيشتر شاهنامه نه‌تنها در ايران بلكه در سراسر جهان شده، كوشش گردآورندگان آن ستايش‌انگيز و فرهنگ ايراني وامدار آن است.
«شاهنامه فردوسي» به قطع رحلي (26*38 سانتي متر) شامل 700 صفحه، هر صفحه 31 سطر، هر سطر 3 بيت به قلم نستعليق كتابت خفي جعفر بايسنقري، كتابت شده به سال 833 ه.ق. بر كاغذ خانبالغ نخودي.
شاهنامه با يك شمسه مُذّهَبِ عالي، حاوي كتيبه‌اي به قلم رقاع بر زمينه زرين، شامل نام و القاب بايسنقر ميرزا، آغاز مي‌شود. صفحه‌هاي دوم و سوم نسخه شامل تصوير شكارگاه است و بر دو صفحه مُذّهَب به نقش دو ترنج، نام و القاب آن شاهزاده ديده مي‌شود. دو صفحه حاوي مقدمه منثور و نيز دو صفحه آغاز متن شاهنامه با حاشيه‌هاي مُذّهَب، مرصع آراسته و بين‌السطور آنها طلااندازي شده است. نسخه را جمعاً با 22 تصوير آبرنگ (بدون رقم نگارگر) آراسته‌اند. جلد اين نسخه چرميِ ضربيِ طلاپوش با دو حاشيه روغني در بيرون و سوختِ معرقِ طلايي بر زمينه لاجوردي در اندرون است. اين شاهنامه به شماره 716 در كتابخانه كاخ گلستان به ثبت رسيده و در سال 1350 شمسي به‌صورت چاپ لوحي در تهران منتشر شده است.
دیدگاه‌ها
اتفاقا من در موزه ی فلورانس یک نسخه ی خطی از خمسه ی نظامی دیدم و بعد هم فهمیدم نسخه ای خطی هم از شاهنامه هم در آنجا هست که متاسفانه برده بودند برای تحقیق. ولی خوشبختانه دو تا کارت پستال ازاین دو اثر خریدم که می گذارم در وب. دو نقش بسیار زیبای مینیاتور دارند. اصلا من نیتم این بود اگر بتوانیم با کمک تو و دیگران یک وب یا سایت درست کنیم از تمام نقاشی های مینیاتور یا دیوارنگاره ها یا کاشی های نقش دار که نقاشی دارند. عکس بگیریم و بگذاریم در آن سایت. مهم جمع آوری آن هاست. به خصوص پرده های نقاشی قهوه خانه و پرده های تعزیه و سر در خانه ها و ساختمان ها. من چند تایی عکس گرفته ام و دارم. نظر تو چیست.
وقف نامه ربع رشیدی به ثبت یونسکو رسیده. بعد باید تو محیط کاری من این کتاب پر از خاک باشه و هیچ اهمیتی برای مسوولان نداشته باشه
جای تاسف بسیار است
زنده باد
بسیار زیبا وصف کردید
متوجه شدم ویکی پدیا برای معرفی این کتاب از همین یادداشت بهره گرفته
………………………………………………………………………………………………………………..
جواب: سلام. سپاس که مطالعه کردید.