ايران سرزميني است كه مراسم بسياري در تمام نقاط آن و در تمام فصول سال برگزار مي‌شود. هركدام از اين آيين‌ها ماهيت ويژه‌اي دارند.
در زير به معرفي خلاصه‌اي از برخي از اين مراسم اشاره‌اي مي‌كنيم:
آيين شصت و سه سالگي در نزد تركمن‌هاي ايران:
رسم شصت و سه سالگي يا “آق‌قويون” كه در ميان تركمن‌هاي ايران رايج است، تبلور احترام فراواني است كه آنان براي پيامبر بزرگ اسلام، حضرت محمد(ص) قائل‌اند. در رسم مزبور تقارن و هم‌سن بودن با حضرت محمد(ص) نشانه‌اي از كمال و تعالي تلقي مي‌شود. در طي چنين باوري است كه تقارن با سن پيامبر اسلام را با برپايي جشني از سوي مرد يا زن شصت و سه ساله تركمن همراه مي‌كند. در اين جشن، ميهمانان هم‌سن بودن با حضرت محمد(ص) را به زن و مرد تركمن شادباش مي‌گويند.
فرد شصت و سه ساله در جشن شصت و سه سالگي اعضاي فاميل، همسايگان و اهالي محل را به ضيافت باشكوه خويش فرا مي‌خواند.
از آيين‌هاي جشن شصت و سه سالگي در ميان تركمن‌هاي ايران مي‌توان به قرباني گوسفند سفيد فام، دادن و ستاندن ساچاق (sacaq، هديه‌ي شادباش و ورود به سن روحاني و ارزشمند شصت و سه سالگي)، مولودي خواني، رسم سچمك (secmek، پرتاب هداياي شادي بخش فرد شصت و سه ساله)، دادن غذا به ميهمانان و… اشاره كرد.
شفاي مقدس:
28 صفر روز شهادت امامزاده حنيفه در روستاي ”بي‌برزين” شهر لوشان، با زمان رحلت حضرت محمد(ص) و شهادت امام حسن(ع) مقارن است. اين تقارن در فرهنگ بومي منطقه، با برپايي آيين‌هايي همراه مي‌شود كه در آن هزاران تن به قصد دستيابي به شفا، به زيارتگاه مي‌روند و شفاي بيماري خويش را مي‌طلبند.
در اين آيين، زائر به نيت شفاي بيماري، خود را به ضريح امامزاده بسته و درحالتي از بي‌خودي بر روي زمين مي‌غلتد. غلتيدن بر زمين به صورت يك رفتار نمادين بازنمايي از شهادت امامزاده است.
آيين قالي‌شويان مشهد اردهال:
هرسال در دومين جمعه مهرماه و با توجه به روزي كه متوليان امامزاده مشخص مي‌سازند، مردم از نواحي مختلف در مشهد اردهال شهرستان كاشان گردآمده و به برپايي آيين قالي‌شويان مي‌پردازند.
زار (zâr):
از آيين‌هاي دفع نيروهاي شري است كه بر كالبد بيمار تسلط مي‌يابند و موجب بيماري وي مي‌شوند. در اين مراسم پس از تطهير و تدهين (روغن مالي) بيمار، مجلس “اهل هوا” با حضور ماما يا بابا زار كه داراي مقام معنوي‌اند، برگزار مي‌شود. آنان نيروهاي شر را از بدن بيمار مي‌رانند. مجلس “اهل هوا” با اجراي موسيقي و خواندن اوراد مقدس همراه است. اين آيين به ويژه در استان هرمزگان (بندر لنگه و بندرعباس) برپا مي‌شود.
چمر:
آيين سوگباش مرگ در نزد مردم ايلام و لرستان است. در اين آيين زنان مويه‌خواني مي‌كنند، به اسب‌ها آرايش مرگ و سوگ مي‌دهند و موسيقي حزن آلودي نواخته مي‌شود.
زيارت امامزاده گزو:
آيين زيارت امامزاده گزو در روستايي با همين نام در استان مازندران هر سال در ماه مهر (با عبور 10 روز از نيمه ماه مهر)، دهه محرم و 28 صفر برپا مي‌شود. در اين آيين، مردم به زيارت جمعي امامزاده مي‌روند و قرباني مي‌كنند.
گوآتي gwati:
گوات به معني باد است و باد، نيروي اهريمني است كه بر بدن فرد تسلط يافته و سبب بيماري و ناخوشي او مي‌شود. براي دفع باد، آيين گوآتي برپا شده و در مجلسي كه اوراد مقدس خوانده و موسيقي نواخته مي‌شود، نيروي شر را از بدن فرد بيمار مي‌رانند. اين آيين در نزد بلوچ‌هاي ايران رايج است و در مناطقي چون چابهار برپا مي‌شود.
علم واچيني:
هر سال در يكي از روزهاي دوشنبه يا جمعه نيمه مرداد ماه، زائران در روستاي شاه شهيدان منطقه سياهكل از استان گيلان گرد آمده و به برپايي آيين علم واچيني، علم گرداني، طواف علم بر دور امامزاده، نوحه و عزاداري و … مي‌پردازند.
عيد قربان:
هرسال مراسم شتركشي در عيد قربان در شهر كاشان به شكلي مفصل برگزار مي‌شود. در اين مراسم محلات مختلف به قرباني شتري كه به طور جمعي خريده شده است، مي‌پردازند.
آيين زيارت پير چك‌چك:
زرتشتيان ايران هر سال در روستاي چك‌چك اردكان جمع آمده و به برپايي آيين‌هاي مختلف ديني خود در زيارتگاه مي‌پردازند. اين آيين در چند روز آخر فصل بهار و هم‌زمان با فرا رسيدن فصل تابستان برگزار مي‌شود.
آيين نخل‌گرداني در ابيانه:
آيين‌هاي خاص ايام تاسوعا و عاشورا، كه طي آن يك هودج چوبي بر دست‌هاي مردم در محل‌هاي مختلف گردانده مي‌شود و مردم همراه با آن به عزاداري مي‌پردازند.
آيين تعزيه در خوانسار:
اين مراسم، نمايش شهادت مقدس امام حسين (ع) و ياران وي است كه از سوي بازيگران اجرا مي‌شود. به جز تعزيه امام حسين(ع)، شخصيت‌هاي ديني و مقدس ديگر اسلامي نيز داراي تعزيه‌اند.
آيين خاج‌شويان:
آيين شست و شوي صليب مقدس كه در نواحي ارمني نشين ايران چون كليساهاي اصفهان و تهران در ماه دي (دسامبر) برگزار مي‌شود.
آيين واردآوار (آب ريزان):
آيين آب ريزان در نزد ارامنه ايران برگزار مي‌شود. در اين آيين در مناطق ارمني نشين، مردم در تيرماه (جولاي) به روي هم آب مي‌پاشند. اين آيين در نزد ساير مردم ايران به جشن تيرگان يا آب پاشان معروف است.
آيين صابئين، از تولد تا مرگ:
صابئين گروهي از مردم ايران هستند كه در خوزستان زندگي كرده و پيرو حضرت يحيي به شمار مي‌آيند، آنان داراي آداب و باورهاي خاص خود چون، تعميد، تغسيل، تطهير و… مي‌باشند.
آيين پير پتر:
از آيين‌هاي شفاي مقدس در نزد بلوچ‌هاي ايران است كه طي برپايي مجلسي با نواختن دف و خواندن اوراد فرد بيمار شفا داده شده و درمان مي‌شود.
آيين گل مالي:
از آيين‌هاي سوگواري محرم در روزهاي تاسوعا و عاشوراست كه طي آن گروه عزاداران در صبح زود بدن خود را به گل آغشته و در مراسم سوگ شركت مي‌كنند. اين آيين جز در شهرستان بيجار كردستان، در نواحي ديگر ايران چون لرستان نيز برگزار مي‌شود.
آيين پير شاليار:
هر ساله در نيمه زمستان مراسمي در روستاي اورامان تخت استان كردستان برگزار مي‌شود. اين مراسم يادآور سالگرد عروسي پيري به نام پير شاليار مي‌باشد. مراسم توسط متولي خانه و مزار پير شاليار با همكاري اهالي روستاي اورامان تخت برگزار مي‌شود. در اين مراسم دراويش قادريه و صوفيان نقشبنديه اورامان نيز شركت دارند.
مراسم با قرباني گاو و گوسفند آغاز شده و با تقسيم گوشت قرباني و غذاي نذري بين اهالي و ذكر سماع توسط مردان روستا و دراويش ادامه پيدا مي‌كند و با تجمع بر سر مزار پير شاليار و پيرهاي ديگر منطقه پايان مي‌گيرد.
دیدگاه‌ها
سلام
آنقدر تند‌تند مطلب مي‌گذاري براي من كه يك ساعت در يك كافي‌نت فعلاً فرصت سر زدن به اينتر‌نت را دارم وقتي نمي‌ماند تا همة آنها را بخوانم اما خوشحالم كه تا چند وقت ديگر كه اينتر‌نت خانه وصل شود مي‌توانم همه را يك‌جا بخوانم.
پرتوان و موفق باشي
بیشتر این آیین ها مذهبی – اسلامی است تا ایرانی آریایی
زنده‌باد شما
………………………………………………………………………………………………………………….
جواب: سلام. سپاس.