هم‌زمان با تفكر گسترش صنعت گردشگري در كشور، در بسياري از موارد شاهد هستيم كه مسئولان گردشگري، ايران را در زمره پنج كشور اول از لحاظ جاذبه‌هاي طبيعي و جزو ده كشور اول از نگاه جاذبه‌هاي فرهنگي قلمداد مي‌كنند. با اين‌كه هيچ مدركي كه اين موضوع را تاييد كند وجود ندارد، ظاهرا حس رمانتيك ناسيوناليستي مسئولان رضايت نمي‌دهد كه از ارائه اطلاعات ناصحيح دست بردارند. به همين منظور در اين نوشتار به تعريف جاذبه گردشگري مي‌پردازيم تا موضوع براي خوانندگان روشن شود.
با اين‌كه ارائه تعريف دقيق و جامع از “جاذبه گردشگري” کار بسيار ساده‌اي نيست، اما مي‌توان به گونه‌هاي زير آن را تعريف كرد:
1- مشخصه خاص و ويژه مکاني معين، از لحاظ ظاهري و فرهنگي، که بازديدکنندگان و جهانگردان با ديدن آن نيازهاي تفريحي موردنظر خود را از جهات مختلف تامين كنند. مشخصه‌ها شامل ويژگي‌هاي آب و هوايي، فرهنگي، گل و گياه، چشم اندازها يا ويژگي‌هاي منحصر به فرد مکاني، همچون تالارهاي اجراي برنامه، موزه يا يک آبشار و … مي‌شوند.
2- ويژگي‌ها يا مشخصه‌هاي مثبت و مطلوب مکاني يا منطقه‌اي، براي يک يا مجموعه‌اي از فعاليت‌هايي که موردنظر مشتري يا بازار دريافت کننده هستند؛ شامل ويژگي‌هاي آب و هوايي، چشم‌اندازها، فعاليت‌هاي خاص و فرهنگي بومي و …
به طور کلي، دو گروه جاذبه وجود دارند: جاذبه‌هايي كه توسط بشر به وجود آمده‌اند و جاذبه‌هايي كه طبيعت در اختيار ما قرار داده است.
بهتر است ما از اين جاذبه‌ها، به عنوان “منابع” (در اين‌جا “منابع گردشگري”) ياد كنيم. اما اگر قرار است اين منابع به عنوان “جاذبه‌هاي گردشگري” يا همان tourist attraction مطرح شوند، بايستي تمام معياري‌هاي مشخص و ضروري را دارا باشند.
توجه به اين نكته بسيار حائز اهميت است كه بخش عمده گردشگري به تجارت آن مربوط مي‌شود و اصولا به همين خاطر از آن به عنوان صنعت ياد مي‌شود. بنابراين جاذبه‌هاي گردشگري علاوه بر به وجود آوردن يك تجربه واقعي گردشگري براي گردشگر، بايد بتوانند فعاليت‌هايي را هم براي موسسات تجاري فراهم نمايند.
جاذبه‌هاي گردشگري مي‌بايستي مجوز‌ها و مصوبه‌هاي مربوطه جهت عملکرد مناسب را داشته باشند. در واقع امنيت، سلامت و تسهيلات آن مورد تاييد باشد.
جاذبه‌هاي گردشگري بايد در فهرست سازمان متولي امر داراي شماره ثبت و محلي مشخص باشند.
مي‌بايستي در روزهاي كاري، تعطيلات آخر هفته، و همچنين تعطيلات عمومي و رسمي باز باشند.
يا اگر در همه روزها يا ساعات باز نيستند، به صورت مشخص و واضح زمان‌هاي باز بودن آن‌ها در بروشور‌ها و تمام رسانه‌هاي تبليغاتي (تبليغات آگهي‌ها)، شبکه هاي اينترنتي و غيره عنوان شده باشد.
جاذبه‌هاي گردشگري بايد توسط بروشور‌ها، لوح‌هاي فشرده و … معرفي شوند و در اختيار بازديدكنندگان قرار گيرند. در مسير نقشه، بناها يا جاذبه‌هاي طبيعي، بايد به طور مشخص علامت زده شوند تا به سهولت شناسايي گردند. مي‌بايستي همواره پاکيزه و آماده ارائه خدمات در هر زمان و ساعتي باشند. و بايد داراي تسهيلات قابل دسترسي بهداشتي باشند.
جاذبه‌هاي گردشگري بايد داراي فضاي مناسب و کافي براي پذيرايي از بازديدكنندگان باشند و همواره آمار تعداد بازديد کنندگان را در دست داشته باشند.
جاذبه‌هاي گردشگري مي‌بايستي از لحاظ كيفيت طبقه‌بندي شوند و در معيارهاي مختلف مورد ارزيابي قرار گيرند.
حال، اين سوالات مطرح مي‌شوند كه چند مكان گردشگري را در ايران مي‌شناسيم كه درآمد قابل توجهي براي خود دارند تا جايي كه حداقل بتوانند از پس هزينه‌هاي نگهداري و به فرض حقوق كاركنان برآيند؟ به چند بنا يا سايت تاريخي مي‌توان اطمينان كرد كه در روزهايي كه انتظار داريم باز باشند، با در بسته برخورد نكنيم؟ چند سايت فرهنگي يا طبيعي در ايران به خوبي و در حد استانداردها نگهداري مي‌شوند؟ تسهيلات پذيرايي، سرويس‌هاي بهداشتي، مسيرهاي دسترسي و اصولا زيرساخت‌هاي گردشگري، در چند مكان گردشگري قابل توجه و مورد اعتماد هستند؟ و در آخر اين كه چه كسي از آمار بازديد از هر سايت و يا كل سايت‌ها خبر دارد؟
بنابراين مي‌توان گفت كه ما در ايران، منابع گردشگري بسياري داريم ولي جادبه كم داريم.
اكرم اكبري ـ آرش نورآقايي
دیدگاه‌ها
حیف که همچنان خط آخر صادق است…
………………………………………………………………………………………………………………….
جواب: سلام. سپاس از اینکه خواندی.