به مثال‌های بیشتری نیاز داریم

در راستای پروژه “مهمان نوازی ایرانی” به این فکر افتادیم که رابطه برخی از “خوراکی ها” را با “بازی ها” فهرست بندی کنیم و اطلاعاتی ارائه دهیم.

به طور مثال گردو یک خوراکی است ولی گردو بازی هم رواج داشته. همچنین است برای بادام.

تخم مرغ پخته به عنوان خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد، ولی جنگ تخم مرغ هم رواج داشته.

یادم هست که با جناغ سینه مرغ، شرط بندی می کردیم. یا با استخوان ترقوه، تاس درست می کردیم.

آیا شما می توانید نمونه های دیگری را مثال بزنید؟

همچنین می خواهیم رابطه “خوارکی ها” را با “صنایع دستی” مشخص کنیم.

مثلا با هسته خرما، تسبیح درست می شود.

آیا شما نمونه های دیگری را سراغ دارید؟

دیدگاه ها

  1. فرشته

    سلام – بله خیلی موارد میشه پیدا کرد.
    اولین موردی که به ذهنم میاد رنگ کردن نخهای فرش با پوست گردو عناب و … است.
    ………………………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  2. اهورا ستوده

    درود آرش جان.
    یک نوع بازی با فندق هم رواج داشته که در آن با یک فندق ، فندق دیگر را نشانه می رفتند . البته نه به صورت پرتابی بلکه با انگشت نشانه و به صورت اهرم باید به آن ضربه میزدند(یعنی با یک انگشت نشانه،انگشت دیگر را به عقب کشیده و پس از رها کردن به فندق ضربه ه ای وارد می شد که آن را به سمت فندق یا فندق های هدف پرتاب می کرد)
    ………………………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  3. گیتی

    یه آویزهای سنتی درست می‌کنن با نخ‌های رنگی و بهش رشته‌های نخود آویزونه.
    گویا برای چشم زخم مثلن.
    اسمش یادم نیست.
    ………………………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  4. اسفندیار ملاحسینی

    سلام

    بچه که بودیم بهار که میشد تو باغ آلوچه تو اردیبهشت ماه تو گل و چمن مینشستیم از آلوچه هایی که کنده بودیم با یه خار بلند درخت کرات یا لیلکی (کرات تلی) بازی هلی تلی میکردیم ! بازی از این قرار بود که خار را از ته ان رو زمین دفن میکردیم و الوچه هار و از فاصله سی سانتیمتری روی خار میزدیم هرکس موق به زدن میشد الوچه مال اون بود !
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  5. hossein

    توو این منطقه هم از بادام کوهی تسبیح و دستبند و آویز موبایل و گوشواره ساخته میشه
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  6. mahmood

    باسلام وخسته نباشید هسته زیتون هم همان کاربرد هسته خرما را در صنایع دستی دارد
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  7. زینی زاده

    سلام
    نمک رو قالب میزنن و با رشته های نخ و اسفند برای رفع چشم زخم آویز میکنن به دیوار.
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. جالب بود. سپاس.

  8. مروارید

    بخاطر دارم زمانی که ایران بودم صنایع دستی بود که در شمال ایران با دانه های اسپند درست میکردند (برای دوری از چشم بد) نمی دونم اسمش چی بود ولی بسیار زیبا بود و زیباتر اینکه فروش اینها محل درآمدی برای خانمهای در بازارهای محلی بود.
    همینطور در بندرعباس خانمها در بازارهای محلی لوازم زینتی مثل دستبد و گوشواره هایی با هسته خرما درست می کردند من هنوز هم اونها رو دارم و برام یادگارهای بسیار با ارزشیه از زنان سرزمینم .
    در گنبد هم آینه هایی رو دیده بودم که دورتادورش رو با نخود،لوبیا قرمر،عدس،و… تزئین کرده بودند , و در تهران هم این آینه ها رو با دانه های قهوه دیده بودم،البته فکر میکنم این یک کار مدرن باشه و نمیشه جزء صنایع دستی بحساب آورد ،نمی دونم .
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. خوب بود. سپاس.

  9. ماهنوش

    با هسته سنجد هم گردنبند درست میکنند
    همینطور با غنچه های گل مححمدی
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  10. بهزاد

    سلام استاد
    گل پوچ بازی کردن با هسته زیتون بعد از صرف غذا رو من بارها دیدم
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  11. ایران قبله عالم

    سلام
    نمی دانم آیا می توان مراسمی که در جشنهای مختلف باستانی برگزار می شده و برخی از آنها ارتباط نزدیکی با انواع خوراکها دارد را نیز جزو این مجموعه به حساب آورد؟ به عنوان نمونه قاشق زنی، و جلوی خانه ی همسایه ها رفتن و خوراکی گرفتن. کتابهای مرحوم هاشم رضی در این زمینه اطلاعات بسیار خوبی را به دست می دهد.
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  12. سیمین

    پدربزرگ من که بیش از 100 سال عمر کرد و 15 سال پیش فوت کرد (خدا رحمتش کند) یک کیسه کوچولو داشت که تویش تعداد 41 عدد نخود بود که باهاش فال می گرفت البته برای سرگرمی نه برای بیزنس:)
    وقتی ما نوه ها می رفتیم پیشش، بهش می گفتیم برایمان فال نخود بگیرد. او هم نخودها را از کیسه خارج می کرد سپس آنها را به سه قسمت به صورت تصادفی تقسیم می کرد.
    آنگاه از هر دسته چهار تا چهار تا جدا می کرد. از هر دسته در پایان 1 تا 4 نخود باقی می ماند. سپس فال را با ارقام به دست امده تفسیر می کرد.
    خوب شد گفتید این مطلب را. باید بروم تا فراموش نشده تفسیرها را یاد بگیرم از پدر و مادرم.
    سالهاست از زمانی که به دیار باقی رفته است دیگر فال نخود ندیده ام.
    آن کیسه فال را برادرم به یادگار نگه داشته است.
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. زنده باد. سپاس.

  13. طاهره

    سلام.نمی دونم مرتبطه به موضوع یا نه ولی من یه هو یاد بچگیا افتادم که وقتی مامانم شروع به شکستن کله قند می کرد من بی صبرانه منتظر بودم به آن قسمت کله اش که سوراخ داره برسه.یه نخ از توش رد می کرد می شد یه گردن بند قندی!
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  14. پويان

    فندق بازي در شب پاسي هاي گيلان
    وقتي نوزادي ٧ روزه شد ، شب هفتم برايش جشن ميگيرند و يكي از مراسم اين جشن فندق بازي است
    اول بين هر كس تعدادي معين فندق پخش ميشود و بعد مهمانان دو به دو تعدادي از فندق ها را در مشت ميگيرند به صورتي كه ديده نشود و بعد نفر مقابل بايد حدس بزند تعداد فندق هاي پنهان شده زوج است يا فرد اگر درست گفت فندق ها به او تعلق دارد
    اين بازي آن قدر ادامه ميابد تا فندق ها در دست يك نفر جمع شود
    البته هر كسي خواست درهر مرحله از بازي ميتواند انصراف دهد و فندق هاي مانده اش را نوش جان كند
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاس.

  15. شراره ظفری

    در نمایشگاه توریستی چین شهری بود که به واسطه حبوباتش معرف بود در غرفه ان شهر تمام حبوبات را رنگ کرده بودند و به عنوان دستبند زنانه با اویز یا گوشواره میفروختند چند عکس در این رابطه برایتان ارسال کردم
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. سپاسگزارم.

  16. mahmood

    باسلام و خسته نباشید ذرت بو داده یا همان پاپ کورن رو فرو میکردنند روی خارهای شاخه های خشکیده انار و شاخه های گل زیبا و ماندنی می افریدند کاربرد صدف و انواع ان اقلام صنایع دستی پوسته سخت نارگیل که هنرمندانه تزئین و کاربردی میشود کدو خاصی درگیلان و بسیاری از کشورها از جمله چین کره ترکمنستان کشورهای افریقائی و امریکای جنوبی با کاربرد های مشترک دیده شه که بسیار جالب است بخشی از کاربردهای ان به عنوان مخزن هوا برای صیادان محلی مروارید در ملل مختلف با نقاشیهای خاص اقوام ان مناطق تزئین میشود به عنوان ظرف اب و شراب روغن شیر عسل تزئین به جای گرز جنبه دکوری و تزئین قمقمه اب برای مسافران در قدیم و دیگر هسته های میوه ریز و درشت ان حتی پوست برش خورده گردو راصیقل داده جلا میزدنند و با ان گردنبند دستبند برای گردشگران ارائه مینمودند که خیلی هم مورد استقبال بوده از دانه های لوبیا و چشم بلبلی برای بازی دبنا شاید در فرصتی عکسهای نیز بتوانم ارائه نمایم یک مطلب جالبی هم دارم اما گذاشتم برای وقتی که به انزلی امدید و ان لیف میوه بسیار ارزشمندی برای شستشوی بدن ارامنه و روسها خوب میشناسنش و میگن ماچالکا ببخشید پرگوئی کردم ارادتمند
    ………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. زنده باد محمود عزیز. سپاس.

  17. هانيه

    سلام
    ما شاخه هاي گيلاس رو مي انداختيم رو گوشمون، ميشد گوشواره 🙂
    ………………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. سپاس.

  18. سارا ذوالقدر

    سلام
    با نخود و لوبیا دورنا بازی می کردیم.
    ………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. سپاس.

  19. مجتبا گهستونی

    البته من یه مثال های دیگری می زنم که تاحدودی به صنایع دستی نزدیک تر است. مثلا در زمانه هایی که تازه جنگ ایران و عراق تمام شده بود تو خونه ها فشنگ عمل شده و بی خطر زیاد پیاده می شد. حتی فشنگ کار نگرده هم وجود داشت. ساخت مصنوعات فلزی مثل جا سیگاری یا ضروفی که بتوان وسلیلی را در آن نگه داری کرد یکی از دل مشغولی های مردان مسن و کم سن و سال تر بود. یا زمان هایی یادم میاد که هنوز تفکیک زباله و پسماند هنوز به این خوبی انجام نمی شد و پزشکان پایان کار خود شلنگ سرم ها را در خیابان جلوی مطب خود رها می کردند تا شهرداری جمع آوری کند. بارها دیدم که عده ای می رفتند و اون شلنگ سرم را بر می داشتند و می شستند و با آن به تعداد زیاد جاکلیدی، صلیب، شمشیر و نشانه های دیگر درست می کردند. گاه که می رفتیم مهمانی یا از آون صنایع دستی فشنگیس گیرمون می اومد یا از اون جاکلیدی های سرنگی.
    اما یادمه مادرم همیشه با نمک هایی که قالب می گرفت و با منجق و نخ های رنگی و دیگر تزینات یا چشم نظر درست می کرد و یا با همان قالب نمک بر روی سطحی مقوایی قطور که با پارچه های رنگی پوشیده می شد که نمک دیده شود اشکالی مثل گل درست می کرد.
    …………………………………………………………………………………………………………………………………..
    جواب: سلام. مجتبی میتونی از مادر خواهش کنی که یکی از همین قالب های نمکی درست کنه؟

  20. صائب

    شاید اینها هم به کار بیاد:
    http://www.dw.de/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-16878991
    (روایت یک مسافر آلمانی از حال و روز جوانان ایرانی)
    http://www.dw.de/%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%AA/a-16372558
    (در ایران چه آموختم؟ • یادداشتی از ورونیکا اشمیت)
    …………………………………………………………………………………………………………………
    جواب: سلام. خیلی سپاسگزارم.

  21. پسر ایران

    سلام بچه که بودم سکه هارو سوراخ میکردم گردنبند درست میکردم۰بعد ها در لباس زنان گیلان دیدم انها هم به نوعی از سکه ها در لباس استفاده میکنند۰هر وقت به مشهد میرفتیم امکان نداشت از کولی ها فرفره چوبی رنگی نخرم ۰هنوز هم نزدیک حرم کولی ها میفروشند ولی بچه ها ترجیح میدهند اسباب بازی بی کیفیت چینی بخرند تا یو یو۰یادش بخیر که خواهران ما با اویزان کردن گیلاس به گوششان به جای گوش واره دلخوش بودند و خاله بازی میکردند
    ……………………………………………………………………………………………………………..
    جواب: سلام. سپاس از تو.

  22. مريم

    سلام-واي چقد مطلب جالب:)

    كاش بشه مستند ساخت:)ژ
    مادرم 40سال پيش كه نوعروس بود تعريف ميكنه-ازهسته هاي داخل سيب تو روستاهاي همدان نوعروسها گردنبندهاي چندمتري درست ميردند بعد چند لا ميكردند وبعنوان گردن آويز استفاده ميشد:)
    2-و هروقت گوسفندي ذبح ميكردند حالا چه مصرف خانواده يا قرباني ونذري دادن-بعد از تميز كردن گوسفند ياگاو نوبت كه به كله ميرسيد عموما كسي كه بلد كاربود مثل مادرشوهر ياخواهر شوهر با دو دستش فك وآرواره گوسفند را با يه ضربه از هم جدا ميكرد و اعلام ميكرد اولين بچه نوعرو س خانه ما مثلا پسر است يا دختر:)
    3-از پاچه گوسفند هم يه استخوان كوچك 4ضلعي كه باز مردان در شباي زمستان روستا روي كرسي بعنوان بازي مطرح بود واسم اين استخوان عاشيق بود -كه برد وباخت داشت 🙂
    تو همدان الان كمتر هست اما هست لامپهاي سوخته وغير قابل مصرف رو دختراها و نوعروسان با كاموايي كه روش قلاب بافي ميكنند بعنوان تزيين داخل مهمانخانه بعنوان آويز استفاده ميشود همينطور تخم مرغ وغاز كه استفاده شده”يادمه ي بار تخم غاز رو خودم شكستم تا نيمرو درست كنم كلي زنعمو باهام دعواكرد كه بايد اينو از سرش سوراخ ميكرديم چون قراره بعد اويز بشه چون درشته:)حيفه:)
    اسفند با كامواهم بعنوان چشم زخم توي ورودي در خانه بالكن واتاق مهمانخانه الانم هست:)
    چشم زخم هم مقوله ي جالبي تو ايرانها…
    چندوقت پيش ي تويوتاكمري صفر ديدم كه رو پلاكش ي 5انگشت خوني خورده بود فهميدم ترك “اذري”هستش چون بعد از ذبح قرباني ي انگشت خوني از گوسفند به ماشين مي زنند تا از چشم بد دور باشه تصادف نكنه-اما نه ديگه5 انگشت اونم تو4را وليعصرتهران وقرن21
    3-تخم مرغ شكستن هم براي كسي كه مريض تو باورهاي تر زبانان هست ي تخم مرغ خام كه با انگشت سبابه چپ وشصت چپ در دست مادر است وسكه اي هم در بالا وپايين اين تخم مرغ ودست راست هم زغالي كه با هر خط كشيدن روي زغال نام افرادي را كه مشكوك به چشم هست مي برد وبا دست هم فشارروي سكه وتخم مرغ ووقتي تخم مرغ شكسته شد مثلا مادر بيمار دادميزند ليلاخانم چشم زده بود:(و اين تخم مرغ شكسته وسط گذر پرتاب ميشود تا اثر چشم زخم از بين برود:)
    ……………………………………………………………………………………………………………..
    جواب: سلام. خیلی سپاسگزارم.

  23. نغمه

    سلام
    یادمه تو دوره دبستان با انواع حبوبات و چسبوندنشون به روی کاغذ، شکلک میساختیم .
    احتمالش هست در خصوص بَنه ( پسته کوهی ) و همچنین بادوم کوهی هم بازیهایی بوده باشه . خوب شما به گردو اشاره کردید تو شهمیرزاد و سنگسر سمنان هم گردو بازی مرسوم بوده.
    تو منطقه ی ( بَلو و شریعت آباد ) در نزدیکی کوه پیغمبران سمنان که منطقه ی ییلاقی عشایر هم بوده با گوجه سبز که در زبان محلی سنگسری بهش (آَلکوک) میگفتند ( یه قل دو قل) بازی میکردند.
    از نوعی لبنیات که به شکل شکلات ساخته میشه و آخرین فراورده ای است که از شیر تهیه میشه، بنام( چیکو ) یعنی چکیده شده از شیر ، در همه ی جشن ها و مراسمات شادباش و مخصوصا برای پذیرایی از مهمانان و بچه ها از قدیم تا کنون در بین سنگسری ها استفاده میشه.
    بچه ها در قدیم از بعضی از انواع لبنیات عشایر سنگسری که تعدادشون به چهل نوع میرسه مانند ( قره قروت، خورَش یا همان ماست چکیده شده، چیکو )در خاله بازی ها استفاده میکردند و همچنین از انواع نان های محلی مانند: (چپتین،شت فتیر،پنجه کش،خشکه نون،پیازین،کلو و غیره) و انواع میوه های فصلی ( با توجه به کشاورز بودن مردم منطقه درجزین، سنگسر و شهمیرزاد) از انواع انار و گردو در بازی ها استفاده میکردند .
    با دانه های انار انواع شکلک ها را میساختند، خودم در بچگی شکل خروس را بیاد دارم که با دانه های بهم متصل شده ی انار میساختیم .
    ………………………………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. خیلی خوب بود. زنده باد.

  24. مریم.صالحی

    درود
    در این زمینه یه سری رسوم هست که بازی حساب نمیشه اما با همین مواد خوراکی برگزار میشده مثل گردو و رسم گردو شکنی در یزد که برای بخت گشایی دختران در پلهای مناره مساجد جامع انجام میشه و فکر کنم پیرامون همین موضوع خوراکی ها مراسم خرافاتی یا بهتر بگم باورها هم برای خودش موضوع جالبی باشه مثله انواع فالها که بیشتر با خوراکیهاست و آش پزان هایی که در زمینه های مختلف باوری انجام میشده مثل آش پشت پا،آش دندان،و..،
    و یه چیز جالب که تازه شنیدم و پیگیر سندیتش هستم اینه که در روستایی در استان مازندران وقتی غریبه ای وارد روستا میشد یک نوع چای یا دم کرده که خیلی هم بد مزه بوده به مهمان تعارف میکردند که برای جلوگیری از نیش یه حشره به نام «غریب گز» بوده، که نیش این حشره خیلی خطرناک بوده (اینطور که میگن حتا باعث مریضی و سقط جنین هم شده)
    ………………………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. خیلی خوب بود. سپاس.

  25. مریم.صالحی

    البته باید اضافه کنم که منظورم در نوشته قبلم در مورد حشره غریب گز و پیکیری سندیتش منظور سندیت وجود اون چای یا جوشنده که باعث جلوگیری از گزش یا بی اثر کردن گزش بود ، چون وجود خود حشره که مشخص هست اما اینکه وجود همچین جوشونده ای و همچین مراسمی که به محض ورود مهمان غریبه به روستا انجام میشده قابل پیگیری هست، ( بالاخره بعضی از رسومات ما که الان به آیین تبدیل شده بر اساس نیاز های زندگی اون موقع بوده)
    ………………………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. باز هم سپاس.

  26. المیرا

    در مناطق جنوبی وساحل خلیج فارس با صدف وسایل زیادی درست می کنن …انواع دستبند وگردنبد صدفی…حتی زیر بشقابی تماما صدفهای گره خورده..
    من تریینات چوبی را هم خیلی دوست دارم با ریشه درختان مجسمه چوبی وقلیون و…درست می کنن بیشتر هند این نمونه ها را داره..
    …………………………………………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. سپاس.

  27. سیما سلمان‌زاده

    نتیجه این گردآوری، سر و سامان یافته جایی منتشر شده؟

    انگار میشه گفت بازی بومی به عنوان بخشی از فرهنگ عامه جایی، فرهنگِ پایین‌دستیِ خوراک بومی‌است.
    ………………………………………………………………………………………………..
    جواب: سلام. متاسفانه این ایده رو به نتیجه نرساندیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *