جشن‌هاي باستاني را به كمك گردشگري بياوريم

به نظر مي‌رسد سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري براي رونق گردشگري در كشور به دنبال استراتژي برگزاري تورهاي تخصصي است.در صورت برنامه‌ريزي براي تحقق اين امر، اميدي خواهد بود تا شاهد استقبال بيشتر براي سفر كردن از طرف هم‌ميهنان و همچنين خارجيان به كشور باشيم.

از آن‌جا كه جاذبه‌هاي گردشگري يك مقصد، تنها به ويژگي‌هاي محيطي يا بناهاي تاريخي وابسته نيست، در اين گفتار سعي مي كنيم كه از “رويدادها” به عنوان ظرفيت ويژه گردشگري در ايران ياد كنيم. 

رويداد گردشگري بنا به تعريف، واقعه‌اي است كه به طور معمول بر خلاف زندگي متعارف و جاري جامعه ميزبان شكل مي‌گيرد.رويدادها در يك دوره مشخص زماني اتفاق مي‌افتند و هدف از آن‌ها برگزاري مراسم و آيين‌ها و جشن‌ها، فعاليت‌هاي گسترده اجتماعي، مسابقات ورزشي، برگزاري نمايشگاه‌ها و … است.

امروزه كشورها از برگزاري جشنواره‌هاي مختلف، ميزباني رويدادهاي ورزشي، برپايي نمايشگاه‌هاي تجاري و صنعتي و به راه‌انداختن فستيوال‌ها و كارناول‌هاي خياباني هدف ديگري را علاوه بر تمام اهداف پيشين دنبال مي‌كنند و آن جذب گردشگر و در ادامه، ورود ارز به كشورشان و جذب سرمايه است. 

از نگاه گردشگري، به اندازه كافي دلايل قابل قبول براي برگزاري رويدادهاي فوق‌الذكر، از رويدادهاي سنتي گرفته تا مدرن، وجود دارد:

1-     برگزاري يك رويداد در محلي خاص، به آن محل اعتبار مي‌بخشد و آن را در سطح ملي و بين المللي مطرح مي سازد.جلب توجه مثبت رسانه‌ها، يكي از راه‌هاي جلب اين اعتبارات است.

به طور مثال برگزاري نمايشگاه جيتكس(GITEX) بسياري از مخاطبان را به كشور امارات مي‌كشاند و اتاق‌هاي هتل‌هاي دوبي را پر مي‌كند و تا مدتي اين شهر را مركز توجه جهانيان قرار مي‌دهد.

يا در كشور خودمان مراسم قالي‌شوران، گردشگران را در زماني خاص به سمت روستايي كوچك به نام مشهد اردهال مي‌‌كشاند.روستايي كه شايد بدون برگزاري اين مراسم كمتر كسي بود كه اسمش را به خاطر داشته باشد.

 

2-     با شناخته شدن محلي كه رويدادي به طور منظم در آن اتفاق مي‌افتد، مي‌توان اميد جذب سرمايه و رونق اقتصادي داشت.

 

3-     گردشگران را در زماني كه زمان اوج سفر نيست به محل مي‌كشاند.

     در خبرها آمده بود كه دوبي براي جذب گردشگران در ماه رمضان، تمهيداتي انديشيده است.ماه رمضان يك رويداد مذهبي است كه به نظر مي‌رسد در اين ايام گردشگران رغبتي براي سفر نداشته باشند، اما دوبي از آن براي جذب گردشگر به شيوه‌اي هوشمندانه استفاده كرده و به فكر جذب گردشگران ژاپني است.

 

4-     ايجاد تحرك اجتماعي و اقتصادي

 

رويدادها به خودي خود از تنوع زيادي برخوردارند كه اين موضوع در گردشگري يك ويژگي منحصر به فرد است.اين رويدادها از يادمان‌هاي تاريخي تا آيين‌هاي باستاني و مذهبي را شامل مي شوند.

در اين ميان و با توجه به مطلبي كه در اوايل اين گفتار مطرح شد، رويدادها مي‌توانند به عنوان يك ظرفيت گردشگري در برگزاري تورهاي تخصصي نقشي ويژه داشته باشند.

جالب توجه اين‌كه گاه براي متمايز ساختن رويدادهايي كه ابعاد فراملي دارند، آن‌ها را “رويدادهاي بزرگ” يا Mega events مي‌نامند.اين رويدادها با چنين نامي تصويري پر ابهت از خود رويداد و مقصد در ذهن جهانيان درست مي‌كنند.

با اين مقدمه، ذكر مي‌كنيم كه نوروز ايراني يكي از همين رويدادهاي بزرگ است كه علاوه بر ايران در چندين كشور ديگر هم، هم‌زمان برگزار مي‌شود.حتي ايرانياني كه در خارج از ايران زندگي مي‌كنند، اين رويداد را كه پيشينه باستاني دارد، جشن مي‌گيرند و آن را زنده نگه مي‌دارند.

اكنون كه سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در انديشه ثبت نوروز در ليست ميراث معنوي يونسكو است، به نظر مي‌رسد كه برگزاري جشن‌هاي مربوط به نوروز به شيوه‌اي كارآمد و ساختار يافته علاوه بر پراهميت جلوه دادن اين رويداد اصيل در مجامع بين‌المللي، توجه سازمان‌هايي همچون يونسكو را به ايران معطوف مي‌سازد و ايران را در ثبت اين اثر در ليست ميراث معنوي ياري مي‌كند و از طرفي باعث جذب گردشگران بيشتري به كشور مي‌شود.از آن‌جا كه نوروز هم‌زمان با بهترين ‌زمان گردشگري در ايران است، با اقبال بيشتري براي جذب گردشگر همراه هستيم.

با اين همه در همين زمان نوروز بيشترين سفرها را به خارج از ايران از طرف هم‌ميهنان شاهد هستيم و تاكنون براي جذب گردشگر انديشه‌اي نداشته‌ايم.

ايران در زمره كشورهاي فرهنگي است كه در مقايسه با برخي از كشورهاي فرهنگي ديگر، شانس بيشتري( از لحاظ وسعت كشور و تنوع فرهنگي) براي صدور فرهنگش دارد و به همين ميزان براي جذب گردشگر بيشتر هم مي‌تواند اميدوار باشد.

برگزاري مراسم و آيين‌هاي باستاني يكي از شيوه‌هايي است كه با برنامه‌ريزي و سازمان‌دهي اين رويدادها و انتخاب نام و تبليغات مناسب، مي‌تواند به يكي از پرمخاطب‌ترين موضوعات در صنعت گردشگري ايران تبديل ‌شود.

با توجه به تنوع آيين‌ها در ايران، مي‌توان تخصصي به مساله “گردشگري رويدادها” پرداخت و براي آن سرمايه‌گذاري كرد.فراموش نكنيم كه گردشگري بر مبناي رويدادها، موضوعي جذاب و جوان است و ما اگر به آن توجه كنيم، اين بار از قافله عقب نخواهيم ماند.

در زير برخي از مراسم و آيين‌هايي كه قابليت جذب گردشگر داخلي و خارجي را دارند، را ذكر مي‌كنيم: (اين رويدادها در زمان‌ها و مكان‌هاي متفاوت برگزار مي‌شوند كه نشان از تنوع و همچنين ظرفيت براي رونق بخشيدن به گردشگري است.) 

رسم گواتي چابهار،زار بندر لنگه،مراسم از تولد تا مرگ صابئين اهواز،قالي‌شوران مشهد اردهال،وارداوار ارامنه تهران،گل‌مالي بيجار،عيد قربان كاشان،پير شاليار اورامان تخت،شفاي مقدس نيك شهر بلوچستان،شفاي مقدس لوشان گيلان،عيد مبعث كرمانشاه،آق قويون تركمن‌ها،تعزيه خوانسار،علم‌واچيني سياهكل گيلان،نخل گرداني ابيانه،خاج شويان اصفهان،پيرچك‌چك يزد و …

به غير از اين‌ها مراسم شب يلدا، جشن سده و مهرگان و از طرفي عيد فطر و عيد مبعث و… هم از آيين‌هايي هستند كه به شيوه‌هاي هوشمندانه مي‌توانند باعث جلب گردشگر و توجه جهانيان شوند.

آرش نورآقايي