تحلیل ثبتی‌های میراث جهانی یونسکو

به بهانه ثبت شوش و میمند در فهرست میراث جهانی یونسکو، در تاریخ 11 ژولای 2015 تمامی آثار ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو را بررسی کردم و به نتایج زیر رسیدم.

– قابل ذکر است که قبلا هم یک دفعه در تاریخ 3 ژولای 2014، و یک دفعه در 1 ژوئن سال 2010 شبیه این بررسی را انجام داده‌ام که در پی‌نوشت، آدرس آن بررسی‌ها تقدیم می‌شود.

*** تاکنون 1031 میراث شامل همه آثار Cultural, Natural, In Danger, Mix  از 163 کشور و مجموعه عضو “کنوانسیون میراث جهانی” به ثبت رسیده.

– در طول 5 سال گذشته، 15 عضو به کنوانسیون اضافه شده‌اند (به طور متوسط هر سال 3 عضو) و همچنین 141 اثر به ثبت رسیده (به طور متوسط هر سال 28 اثر)

– بد نیست بدانید که در سال 2000 بیشترین آثار به فهرست یونسکو اضافه شدند. در این سال 67 اثر ثبت شدند. دیگر هرگز از سال 1978 تاکنون این اتفاق تکرار نشده است.

*** اما از 1031 اثری که تاکنون ثبت شده، 48 میراث در خطر، 802 میراث فرهنگی و 197 میراث طبیعی و 32 میراث مختلط (Mix) دیده می‌شود. این بدان معنی است که:

– به طور متوسط هر عضو کنوانسیون دارای 6 اثر است. این مورد با سال 2010 هیچ تفاوتی نکرده است.

– تعداد میراث فرهنگی جهانی نسبت به میراث طبیعی جهانی 4 برابر است. این مورد هم با 2010 هیچ تفاوتی نکرده.

– از هر 21 اثر، یکی در معرض خطر است. به طور متوسط از هر 5 کشور، 1 کشور میراث یا میراث‌های در خطر دارد (این مورد هم با 5 سال پیش تفاوتی نکرده). تعداد “میراث فرهنگی در خطر” تقریبا یک و نیم برابر “میراث طبیعی در خطر” است.

*** کشورهای دارای “میراث در خطر” عبارتند از: افغانستان، بلیز، بولیوی، جمهوری آفریقای مرکزی، شیلی، ساحل عاج، کنگو، مصر، اتیوپی، گرجستان، گینه، هندوراس، اندونزی، عراق، اورشلیم، ماداگاسکار، مالی، نیجر، فلسطین، پاناما، پرو، سنگال، صربستان، جزایر سلیمان، سوریه (۶ میراث در خطر)، تانزانیا، اوگاندا، بریتانیا و ایرلند شمالی، آمریکا، ونزوئلا و یمن. این فهرست نسبت به سال قبل تفاوت چندانی نکرده و فقط کلمبیا از این فهرست حذف شده است.

– همان‌طور که مشاهده می‌کنید از کشورهای توسعه یافته فقط آمریکا و انگلیس “میراث در خطر” دارند. بقیه میراث‌های در خطر متعلق به کشورهای فقیر و جهان سوم است.

– سوریه قبلا “میراث در خطر” نداشت، اما هم اکنون به خاطر جنگ هر 6 میراث جهانی‌اش در خطر هستند.

– در سال 2010 (که بررسی انجام داده بودم) “کنگو” 5 “میراث طبیعی در خطر” داشت که هنوز هم به همان وضعیت است و هیچ روند مثبتی برای این کشور روی نداده است.

– به طور کلی از 5 سال پیش تاکنون تعداد “میراث در خطر” روند نزولی داشته و شاهد وضعیت بهتری هستیم.

*** ایران هم اکنون دارای 19 میراث جهانی است و از لحاظ تعداد ثبتی‌ها در رده 11 جهان ایستاده. استرالیا، برزیل و ژاپن هم مثل ایران 19 میراث جهانی ثبت کرده‌اند. ایتالیا با 51، چین با 48 و اسپانیا با 44 اثر در رده‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند. همچنین کشورهای فرانسه، آلمان، مکزیک، هند، انگلستان، روسیه و آمریکا در رده‌های چهارم تا دهم قرار گرفته‌اند.

– ایران در چند سال گذشته همیشه وضعیت خود را ارتقا داده. تا سال قبل و به صورت تقریبی، ایران یک شصتم میراث جهانی را در خود جای داده بود، اما با آمار امسال یک پنجاه و چهارم میراث جهانی در ایران واقع شده‌اند.

*** امسال به غیر از ایران، کشورهای دانمارک و ترکیه نیز دو میراث جهانی در فهرست یونسکو ثبت کردند. بقیه کشورها فقط یک اثر به فهرست اضافه کردند.

*** کشورهای استرالیا با 12 اثر، آمریکا با 11 اثر، روسیه و چین هر کدام با 10 اثر، کانادا با 9 اثر، برزیل و هند هر کدام با 7 اثر، و آژانتین با 4 اثر بیشترین میراث طبیعی جهانی را ثبت کرده‌اند. مساله جالب توجه این است که دقیقا همین 8 کشور، پهناورترین کشورهای جهان هم هستند. بنابراین همان‌طور که در گزارش سال 2010 هم ذکر کرده‌ام، رابطه‌ای میان وسعت کشورها با میراث طبیعی جهانی برقرار است.

پی‌نوشت: لطفا در صورت تمایل متن بررسی‌های قبلی مربوط به سال 2010 و 2014 را در آدرس‌های زیر ببینید.

http://nooraghayee.com/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/

http://nooraghayee.com/%D9%86%D8%B8%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%83/