نوروز در سال 2009 به عنوان يك ميراث معنوي چند مليتي در فهرست يونسكو به ثبت رسيد. طبق تاييد يونسكو، آذربايجان، هند، قرقيزستان، ازبكستان، پاكستان، تركيه و ايران، هفت كشوري هستند كه نوروز، ميراث معنوي آن‌هاست. در اين نوشتار قصد داريم بدانيم روزهاي نوروز در كدام يك از كشورهاي فوق، روزهاي تعطيل هستد و به تبع آن، مردم آن كشورها همچون ايرانيان به سفر مي‌روند.
آذربايجان: با اين‌كه آغاز سال نو در كشور آذربايجان، همزمان با سال نوي ميلادي است، اما روز 22 مارچ به عنوان Novruz Bayram در اين كشور جزو روزهاي تعطيل رسمي است. خبرها حاكي از آن است كه امسال روزهاي تعطيل به مناسبت ثبت نوروز در فهرست ميراث معنوي يونسكو، به پنج روز افزايش يافت.
مردم آذربايجان هرچند كه همچون ايرانيان كه تعطيلات دوهفته‌اي نوروزي را هر ساله تجربه مي‌كنند به سفر نمي‌روند، اما در اين روزهاي بهاري به ديدار آشنايان و بزرگان مي‌روند و براي اين منظور حتي سفر مي‌كنند. علاوه بر اين، در باكو مردم در روز عيد در محله‌ي قديمي و تاريخي شهر جمع مي‌شوند و ضمن ديدار يكديگر، نظاره‌گر برنامه‌ها، بازي‌ها و سرگرمي‌هاي مختلفي مي‌شوند كه براي شادي مردم در روز عيد در نظر گرفته شده است.
هند: نوروز به عنوان تعطيل رسمي در هند پذيرفته شده نيست، اما هر ساله تعدادي از پارسيان هند و ديگر مردماني كه در اين كشور زندگي مي‌كنند، نوروز را جشن مي‌گيرند. سفرهاي نوروزي در هند جايگاهي ندارد.
قرقيزستان: آغاز سال نو در اين كشور، همزمان با آغاز سال نوي ميلادي است، اما روز 21 مارچ به عنوان Nooruz در اين كشور تعطيل رسمي است. در قرقيزستان هم مردم در هنگامه‌ي عيد، به ديدار اقوام و آشنايان مي‌روند، اما سفرهاي نوروزي شبه آن‌چه كه در ايران شاهدش هستيم، چندان متداول نيست.
ازبكستان: آغاز سال نو در اين كشور همزمان با سال نوي ميلادي است، اما روز نوروز در ازبكستان جزو تعطيلات رسمي به شمار مي‌آيد و در اين روز كوچك‌تر به ديدار بزرگ‌ترها مي‌روند. سفرهاي نوروزي در ازبكستان همچون ايران نيست.
پاكستان: پاكستاني‌ها نوروز را جشن مي‌گيرند و آداب و رسوم مشترك نوروزي با ايرانيان دارند، با اين حال نوروز جزو ايام تعطيلات رسمي در پاكستان نيست و بنايراين سفرهاي نوروزي هم معناي چنداني در اين كشور ندارد.
تركيه: برخي از اقوام كشور تركيه نوروز را جشن مي‌گيرند و آداب و رسوم آن را به جاي مي‌آورند، اما نوروز جزو تعطيلات رسمي تركيه نيست. هرچند كه خبرها حاكي از آن است كه دولتمردان تركيه قصد دارند روز نوروز را به عنوان يكي از تعطيلات رسمي كشور بپذيرند. سفر نوروزي در تركيه با آن‌چه در ايران سراغ داريم شباهتي ندارد.
كشورهاي ديگر: با اين‌كه كشورهاي زير جزو كشورهايي نيستند كه نوروز به عنوان ميراث معنوي آن‌ها در فهرست يونسكو به ثبت رسيده باشد، اما در اين كشورها نيز نوروز جشن گرفته مي‌شود.
گرجستان: آغاز سال نو در اين كشور همزمان با آغاز سال نوي ميلادي است و تاكنون روز اول بهار، تعطيل رسمي در اين كشور نبوده است. اما به تازگي، رييس‌جمهوري گرجستان فرماني را امضا كرده كه بر اساس آن از سال آينده، روز عيد نوروز (21 مارچ) به عنوان جشن عمومي در اين كشور، تعطيل اعلام خواهد شد. قابل ذكر است كه عيد نوروز هر ساله از سوي آذري‌تبارهاي ساكن گرجستان و نيز بخشي از ساكنان منطقه آجارستان، جشن گرفته مي‌شود.
قزاقستان: آغاز سال نو در اين كشور، همزمان با آغاز سال نوي ميلادي است، اما روز 22 مارچ با عنوان Nauryz Meyrami جزو تعطيلات رسمي اين كشور به حساب مي‌آيد. خبرها حاكي از آن است كه قرقيزها مي خواهند تقويم خود را با نوروز آغاز كنند و تعطيلات نوروزي را به سه روز ارتقا دهند. هرچند كه سفرهاي نوروزي در قزاقستان همون ايران نيست، اما برگزاري مسابقات و سرگرمي‌ها و ديد و بازديدها، از آدابي است كه قرقيزها به آن پايبندند.
تاجيكستان: آغاز سال نو در اين كشور همان آغاز سال نوي ميلادي است، اما روز 21 مارچ به عنوان Navrus در اين كشور تعطيل رسمي است. تاجيك‌ها براي اجراي مراسم نوروزي بسيار جدي هستند و شباهت‌هايي ميان آداب نوروزي آنان و ايرانيان مشاهده مي‌شود، اما در اين كشور هم سفرهاي نوروزي همچون ايران نيست.
ارمنستان: هرچند كه برخي از ارمنيان، نوروز را جشن مي‌گيرند، اما نوروز به عنوان تعطيل رسمي در اين كشور پذيرفته نيست و بنابراين سفرهاي نوروزي هم در اين كشور معناي چنداني ندارد.
افغانستان: نوروز در افغانستان، همچون ايران، آغاز سال نو است. بنابراين در ميان تمام كشورهاي ذكر شده و در واقع در ميان تمام كشورهاي دنيا، فقط ايران و افغانستان هستند كه روز آغاز بهار را به عنوان شروع سال نوي خود جشن مي‌گيرند. افغان‌ها به آداب و مراسم نوروزي احترام مي‌گذارند و ديد و بازديد در ميان آنان رواج دارد. گاهي ديده مي‌شود كه خانواده‌هاي افغان براي ديدار از اقوام به شهرها و روستاها سفر مي‌كنند، اما باز هم سفر در ميان افغان‌ها همچون سفرهاي نوروزي در ايران نيست.
آرش نورآقايي
دیدگاه‌ها
كاش اسم نوروز در اين كشورها و همچنين جزييات تنوع مراسم رو هم ضميمه اين نوشته مي كردي. مراسمي مثل جشن اكيتو يا جشن گل لاله.
………………………………………………….
جواب: سلام. اين متن رو براي خبرگزاري در مدت يك ساعت و نيم نوشتم. نه يك تحقيق، بلكه يك اطلاع‌رساني صرف است. مي‌دوني كه من بايد از نوشتن نون هم بخورم هرچند كه خيلي هم بلد نيستم.
با درود،
وبلاگ زیبایی دارید. موفق و پیروز باشید.
…………………………………………………….
جواب: سلام و سپاس
salam yek nafar ra doost daram oo midanad vali minevisam sobh ta shab shearhaye makhmali doost daram ta begooyam harfhayam ra be oo az mohabatha begooyam az omido arezoo man nadidam cheshmhayash mesle inke mishi ast soorate oo dar khiyalam roshano mahtabiast gahgahi mineshinam dar hayate khaneh tanha shear migooyam barayash dar miane atre golha khoob midanam kist dar roayaye man shaere in shearhaye makhmalo zibaye man rasti man shaer nistam ba yek donya mohabat
………………………………………………………………..
جواب: اما قشنگ بود.
دوستان عزیز
· کانون فرهنگی ایرانیان، در سن دیگو، گزارشی را، دربارهء پذیرش نام نوروز از سوی یونسکو، ارسال داشته که در ماهنامه این کانون در اردببهشت ،1384 به چاپ رسیده است. بنابر این گزارش در سال 1988 UNESCO کمیته ای را مرکب از چند کشور برای انتخاب نام نوروز تعیین کرد. به پیشنهاد این کمیته یونسکو در سال 2004 نام Nowruz را تصویب نمود که امسال هم در تقویم سازمان ملل ثبت گردید.
http://pccsd.org/newsletter/No96/No96-Farsi.pdf
(مقاله در صفحه 10 مجله دیده میشود)
BBC بتازگی بمناسبت نودمین سال تولد یارشاطر گفت و گوئی با او ترتیب داد:
http://www.bbc.co.uk/persian/tv/2008/12/000000_ptv_hardtalk.shtml
· عده ای بر این باورند که نوشتن نوروز بشکل Norooz آسان تر و متداول تر از Nowruz است درحالیکه همانطور که درپاسخ زیر مشاهده میکنید استفاده از Nowruz در اینترنت هم اکنون نزدیک به دو برابر استفاده از اشکال دیگرآن است.
با برسمیت شناخته شدن Nowruz از طرف سازمان ملل و دیگر نهادهای جهانی بطور یقین استفاده از آن سریعا بیشتر هم خواهد شد.
· کسانی معتقدند، قوانین تلفظ زبان انگلیسی دراین شکل برسمیت شناخته شدهء نوروز رعایت نشده اند. بقول یکی از پاسخ های رسیده – زبان انگلسی از لحاظ تلفظ یکی از بیقاعده ترین زبان ها است!
· یکی از دوستان نوشته است که قورمه سبزی را چه با “ق” بنویسید و چه با “غ” هردو خوشمزه است. در خوشمزه بودن قرمه سبزی حرفی نیست ولی اولا قورمه سبزی را با “ق” مینویسند و دوم اینکه اساس بر این است که ما برای نوروزمان ارزش بیشتری قائل هستیم تا برای قورمه سبزی.
میراث فرهنگی ایرانیان در انگلستان پیام داده است که در باره بکار بردن نام برسمیت شناخته شده نوروز به موزه های بریتانیا و به ایرانشناسانی که از سراسر جهان برای بزرگداشت هزاره Shahnameh به لندن میایند تذکر خواهد داد.
خانم A. J. Cave نویسنده داستانهای تاریخ کهن ایران بزبان انگلیسی که در گذشته نوروز را بشکل دیگری مینوشتند در پیام اخیرشان شکل Nowruz را بکار برده اند.
امسال بیشتر رهبران جهان سال نو را تنها به دولت تبریک نگفتند بلکه فرا رسیدن Nowruz را به مردم ایران شادباش گفتند. بیایید در بکار بردن یکسان این نام بکوشیم نه بخاطر اینکه یارشاطر چنین گفته است بلکه اکنون بخاطر همبستگی مردم ایران
حتی با شنیدن نام “نوروز” دلم طراوت بهاری می گیره.
اطلاعات عالی بود استاد.
و خوندن پاراگراف آخر، “فقط ایران و افغانستان هستند که روز آغاز بهار را به عنوان شروع سال نوی خود جشن می‌گیرند” چه غمی به دلم آورد در این روزها !!
ما نوروز داران ِ غمگین و سردرگم این روزها!
ازینکه حتی خوندن متنی رو بدون غصه ی خبرهای بد نمی تونم به پایان ببرم ، چشمانم رو پر اشک کرده.
……………………………………………………………………………………………………….
جواب: سلام. امیدوارم به زودی بیشتر بخندیم و عمیق‌تر شاد باشیم.