مرور مختصری بر کتیبه بیستون کردم و علاوه بر سوالاتی که در نوشته‌‌ی قبلی به آن‌ها اشاره کردم، موضوعات و سوالات دیگری نظرم را جلب کرد که در این‌جا بیان می‌کنم. همچنین ایده‌‌ای هم دارم که شاید بتوان آن‌ را اجرایی کرد.

در همان سطرهای ابتدایی کتیبه، داریوش می‌گوید:
“و داریوش شاه اعلام می‌کند: پدرم ویشتاسپ (است)، و پدر ویشتاسپ، ارشامه و پدر ارشامه، اریارمنه، و پدر اریارمنه، چیش پیش، و پدر چیش پیش هخامنش.” (سنگ‌نبشته‌ی داریوش بزرگ در بیستون، ترجمه و تفسیر: فرانسواز سورینی، کلاریس هرن اشمیت، فلورنس ملبرن لابا، برگردان از فرانسه به فارسی: دکتر داریوش اکبرزاده)
از طرفی می‌گوید:
“داریوش شاه اعلام می‌کند: هشت شاه از تخمه‌ام، پیش‌ترشاهی را در اختیار داشته‌اند، من نهمین شاه هستم. ما به گونه‌ی پشت سر هم شاه هستیم…” (سنگ‌نبشته‌ی داریوش بزرگ در بیستون، ترجمه و تفسیر: فرانسواز سورینی، کلاریس هرن اشمیت، فلورنس ملبرن لابا، برگردان از فرانسه به فارسی: دکتر داریوش اکبرزاده)
۱- با بررسی جملات بالا متوجه می‌شویم که داریوش خودش را نهمین شاه از سلسله‌اش می‌داند ولی با برشمردن پنج تن (با خودش شش نفر) از پدران و اجدادش به هخامنش می‌رسد.
دیگر این‌که:
۲- داریوش در کتیبه‌اش از ۲۳ دهیو (کشور) که او شاه آن‌هاست نام می‌برد.
۳- ایده‌ی بدی نیست اگر بتوانیم جغرافیای کتیبه‌ی بیستون را به صورت نقشه در اختیار گردشگران و دوستدارن تاریخ و فرهنگ قرار دهیم. منظورم این است که مکان و نام فعلی شهرها و کشورهای اشاره شده در کتیبه بیستون را مشخص کنیم و از آن یک نقشه بسازیم و در اختیار علاقمندان قرار دهیم.
۴- داریوش در کتیبه‌اش یک مرتبه شرح مفصلی از شورشگران و سرکوبی آن‌ها می‌دهد و بلافاصله بعد از اتمام این شرح، دوباره نام شورشگران و مکانی که آن‌ها شورش کردند را ذکر می‌کند. گویی چکیده‌ای از شرح ماوقع را دوباره در انتهای کتیبه ذکر می‌کند. چرا؟
۵- در کتیبه‌ی بیستون از نوع شکنجه‌ی داریوش باخبر می‌شویم؛ او از بریدن بینی و گوش و زبان و کندن گوش شورشیان و همچنین تیر (یا میخ) در مقعد فروکردن صحبت می‌کند.
۶- با خواندن کتیبه‌ی داریوش متوجه می‌شویم که حتی برخی از سربازان گارد شاهنشاهی هم بر علیه او شورش می‌کنند.
۷- کتیبه‌ی بیستون از این جهت ارزشمند است که اسامی بیشتر ماه‌ها به زبان فارسی باستان در آن ذکر شده است.
۸- سوال اساسی این است که چرا داریوش این‌همه اصرار دارد که دیگران (کسانی‌که بعد از او مفاد کتیبه‌اش را می‌خوانند) باور کنند که او توانسته در مدت ۱ سال، ۱۹ نبرد انجام دهد و ۹ شاه را اسیر کند. آیا واقعا این کار انجام شده؟ از مفاد کتیبه این‌طور استنباط می‌شود که حتی گارد شاهنشاهی هم شورش کرده، حال داریوش با چه امکانات و سپاهیانی در یک سال ۱۹ نبرد می‌کند و در همه هم پیروز می‌شود و ۹ شاه را در یک جغرافیای وسیع (ماد، بابل، ایلام، ارمنستان،…) به بند می‌کشد؟ شاید اتفاق افتاده باشد، اما باور کردنش آسان نیست. تازه در این یکسال پر از جنگ، وقت دارد که اسیران را شکنجه کند و دار بزند و معابد را هم بازسازی کند و …
۹- در کتیبه‌ی بیستون از یک اخلاق ایرانیان (منظورم اخلاق مدیران و رهبران و شاهان است) که تا به امروز هم دیده می‌شود، باخبر می‌شویم:
 ”…در هیچ کدام از شاهان پیشین، که تا دیر زمان بودند، کرده‌ای به اندازه‌ی آنچه که من با اراده‌ی اورمزد در یک سال کردم، نیست.” (سنگ‌نبشته‌ی داریوش بزرگ در بیستون، ترجمه و تفسیر: فرانسواز سورینی، کلاریس هرن اشمیت، فلورنس ملبرن لابا، برگردان از فرانسه به فارسی: دکتر داریوش اکبرزاده)
۱۰- داریوش در کتیبه‌اش از شش مرد پارسی که در کشتن گئومات مغ او را یاری کرده بودند سخن به میان می‌آورد و نام آن‌ها را یک‌یک ذکر می‌کند. این مورد در نوع خودش جالب توجه است.

این مطلب در چهارشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۸۸ در ساعت ۱:۱۱ ق.ظمنتشر شده است. این مطلب در زیر مجموعه تحقيق‌هاي آينده و كمك شما قرار گرفته است. شما میتوانید یک نظر ارسال کنید ولی امکان ارسال لینک وجود ندارد.