باغ ایرانی و بهشت
چهارشنبه ۳۰ دی ۱۳۸۸دیروز در محفل هفتگی انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان تهران، خانم «آزاده عطار» دربارهی «باغ ایرانی» صحبت کرد، بنده هم خواستم توضیحاتی ارائه دهم که وقت نشد. اما اکنون، برای اطلاع بیشتر دوستان عرض کنم:
واژهی “پارادایز” Paradise که در زبان انگلیسی به معنای «بهشت برین» یا همان Garden of Eden است، از لغت اوستایی pairi-daeza ریشه میگیرد. Pairi به معنای “گرداگرد” و “اطراف” است که امروزه حضور آن را در ابتدای لغت «پیرامون» میبینیم. بخش دوم، یعنی daeza به معنای شکلدادن و ساختن و بناکردن (دیوار) است. این موضوع وقتی جالب توجه میشود که بدانیم یکی از ویژگیهای «باغ ایرانی» دیواری است که پیرامون آن را فرامیگیرد.
حال بد نیست ببینیم همین واژه اوستایی pairi-daeza که امروزه در فارسی و عربی به شکل «پردیس» و «فردوس» دیده میشود، در زبانهای دیگر به چه شکلی درآمده است:
German: Paradies
Spanish: Paraíso
Esperanto: Paradizo
French: Paradis
Italian: Paradiso
Dutch: Paradijs
Herero: Oparadisa
Portuguese: Paraíso
Albanian: Parajsa
Simple English: Paradise
Swedish: Paradis
تا جایی که بنده اطلاع دارم واژهای که به معنای “بهشت” است در زبانهای ارمنی و عبری و یونانی هم ساختار مشابهی دارد که از ریشهی اوستایی نشات گرفته است.
این موضوع از آن جهت برای من اهمیت دارد که میبینیم، مکانی در تمام مذاهب، “بهترین جای” است و “بهشت” نام دارد که بر اساس فلسفه و تفکر ایرانی شکل گرفته است. در واقع همین موضوع است که بنده را برای تحقیق “چگونه بشر از هفت به هشت رسید؟” ترغیب میکند. دوستان میدانند که در نوشتههای قبلی مشخص کردم منظور از اقلیم هشتم همان بهشت است و اصولا عدد بهشت، هشت است.
نکته: مسالهای در اینجا وجود دارد و آن اینکه عدد مربوط به باغ و بهویژه باغ ایرانی، ۴ است و این عدد برای بهشت ۸ است، بنابراین باید بتوانم برای این عدم هماهنگی جوابی بیابم.