باغ ايراني و بهشت

ديروز در محفل هفتگي انجمن صنفي راهنمايان گردشگري استان تهران، خانم «آزاده عطار» درباره‌ي «باغ ايراني» صحبت كرد، بنده هم خواستم توضيحاتي ارائه دهم كه وقت نشد. اما اكنون، براي اطلاع بيش‌تر دوستان عرض كنم:

 واژه‌ي “پارادايز” Paradise كه در زبان انگليسي به معناي «بهشت برين» يا همان Garden of Eden است، از لغت اوستايي pairi-daeza ريشه مي‌گيرد. Pairi به معناي “گرداگرد” و  “اطراف” است كه امروزه حضور آن را در ابتداي لغت «پيرامون» مي‌بينيم. بخش دوم، يعني daeza به معناي شكل‌دادن و ساختن و بناكردن (ديوار) است. اين موضوع وقتي جالب توجه مي‌شود كه بدانيم يكي از ويژگي‌هاي «باغ ايراني» ديواري است كه پيرامون آن را فرامي‌گيرد.
حال بد نيست ببينيم همين واژه اوستايي pairi-daeza كه امروزه در فارسي و عربي به شكل «پرديس» و «فردوس» ديده مي‌شود، در زبان‌هاي ديگر به چه شكلي درآمده است:

German: Paradies
Spanish: Paraíso
Esperanto: Paradizo
French: Paradis
Italian: Paradiso
Dutch: Paradijs
Herero: Oparadisa
Portuguese: Paraíso
Albanian: Parajsa
Simple English: Paradise
Swedish: Paradis

تا جايي كه بنده اطلاع دارم واژه‌اي كه به معناي “بهشت” است در زبان‌هاي ارمني و عبري و يوناني هم ساختار مشابهي دارد كه از ريشه‌ي اوستايي نشات گرفته است.

اين موضوع از آن جهت براي من اهميت دارد كه مي‌بينيم، مكاني در تمام مذاهب، “بهترين جاي” است و “بهشت” نام دارد كه بر اساس فلسفه و تفكر ايراني شكل گرفته است. در واقع همين موضوع است كه بنده را براي تحقيق “چگونه بشر از هفت به هشت رسيد؟” ترغيب مي‌كند. دوستان مي‌دانند كه در نوشته‌هاي قبلي مشخص كردم منظور از اقليم هشتم همان بهشت است و اصولا عدد بهشت، هشت است.  

نكته: مساله‌اي در اين‌جا وجود دارد و آن اين‌كه عدد مربوط به باغ و به‌ويژه باغ ايراني، 4 است و اين عدد براي بهشت 8 است، بنابراين بايد بتوانم براي اين عدم هماهنگي جوابي بيابم.

دیدگاه ها

  1. araneman

    سلام استاد!
    از آشنایی با شما خوشحال شدم. میخواستم بدونم شما تا حالا از شهرستان آران و بیدگل و جاذبه های گردشگری اون دیدن کردین؟ مردم شهر ما هم کویری و خونگرم و مهمان نوازن. به امید دیدار
    ……………………………………….
    جواب: سلام، بله ديدار كردم. سپاس

  2. Nahid saadatian

    سلام .
    جسارتاً به نظر می رسد که ارتباط وجود دارد . مگر نه این که 8 بر 4 بخش پذیر است ؟ مگر نه این که 4 به نوعی عدد تکامل است ؟ مگر نه این که 4 ” نصف ” 8 است ؟
    البته شرمنده . فقط حدسیاتی بود که به ذهنم خطور کرد … شاید حضوراً بهتر بتوانم خدمتتان توضیح دهم .
    موفق باشید و سلامت .
    …………………………………..
    جواب: خوب؟ هنوز راضي نشده‌ام. نه موضوع بايد بيش از اين توضيح داده شود.

  3. آزاده

    سلام
    به نظرم رسید ارتباط بین ریشه گرفتن کلمه بهشت از ایران وزبانهای رایج در ایران و همین طور انتقال آن به دیگر زبان ها ریشه در باورهای دینی دارد. به این معنی که باید دینی وجود داشته باشد که اعتقاد به دنیای دیگر و بهشت و جهنم برای اولین بار از آنجا به ذهن بشر برسد و به دنبال آن کلمه ای هم برای آن به کار رود. همه زبانهایی که شما از آنها نام بردید به غیر از عربی اروپایی هستند باید جستجو کرد و دید هم زمان با دوران زرتشت در ایران و حتی قبل از آن اعتقادات مذهبی مبنی بر وجود بهشت بین مردم اروپا و یا حتی در بین اعراب وجود داشته یا خیر.
    علاوه بر این ریشه گرفتن کلمه پردیس از اوستا هم این ذهنیت را تقویت می کند.
    به وجود آمدن برخی از کلمات از زبان لاتین و انتشار آن در دیگر زبانها را هم می توان از این دست دانست.
    البته اینها همه مواردی بود که به فکرم رسید و صد در صد جای بحث و مطالعه دارد.

  4. فرهنگيان

    سلام و وقت بخير

    اگر بهشت را باغي فرض كنيم، طبيعتا بايد به عناصر اصلي يه اون كه درخت و آب و گل است توجه كنيم. اگر ما آب را نشانۀ بخشي از هستي و درخت و گلها را نشانۀ خدايان و الهه ها بدانيم(برگرفته از كتاب فرهنگ نگاره اي نمادها … ، جيمز حال) و براي هر يك از اين خدايان و الهه ها فضايلي در نظر بگيريم، مي توانيم باغ و بهشت را به انسان مربوط كرده و در واقع باغ و بهشت را در خود انسان جستجو كنيم و اونوقت ديگر نگاهي مادي به بهشت نداشته بلكه نگاهمان عرفاني مي شود.
    مي خواهم بگويم: باغ و بهشت = انسان = عرفان
    و براي كشف بهشت بايد انسان را درنورديد و نبايد به دنبال مصداقي خارجي بود و اين بهشت را انسان ميتواند هم در حيات و هم با مرگ بسازد و نكتۀ اخر اينكه اين باور در همۀ اديان و اقوام وجود دارد و تفاوت در نحوۀ بيان آن و اجراي آن و تفاوتهاي قومي است.
    احتمالا خيلي فلسفي به نظر مياد ولي بي ربط نيست
    راستي سفر بخير

    موفق باشيد

  5. سام بهادر

    سلام
    شاید نزدیکترین مکان به باغ ایرانی، خانه ایرانی باشد که حتی به نحوی باغ را نیز در بر دارد.
    شاید… علت وجود هشتی قبل از ورود به حیاط خانه؟ منظورم اینه که چرا هشتی؟ چرا هفتی نه؟ چرا پنجی نه؟…
    هشت…
    شاید…
    …………………………………
    جواب: خانه، كاروانسرا، مسجد و گاهي مدرسه همان باغ ايراني را در نماي كوچكتر نشان مي‌دهند. براي وجود هشتي در خانه و مسجد جواب دارم. اين همان چيزي است كه بنده در نوشتار و تحقيق “چگونه بشر از هفت به هشت رسيد؟” به دنبالش مي‌گشتم.

  6. سیما سلمان‌زاده

    نکنه باغ ایرانی فقط نیمی ار بهشت باشه!

    به دنبال نیمه گمشده…
    ………………………………………………………………………………………………….
    جواب: سلام. احتمال داره.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *